Ашказаны рагы бөтен дөнья буенча ашкайнату тракты шешләре арасында иң югары күрсәткечкә ия. Ләкин бу - профилактикалау һәм дәвалау мөмкинлеге булган авыру. Сәламәт яшәү рәвеше алып бару, даими тикшерүләр узу һәм иртә диагностика һәм дәвалау эзләү аша без бу авыру белән нәтиҗәле көрәшә алабыз. Хәзер сезгә ашказаны рагын яхшырак аңларга ярдәм итү өчен тугыз мөһим сорауга ачыклык кертик.
1. Ашказаны яман шеше милләткә, төбәккә һәм яшькә карап төрлечә буламы?
2020 елда дөньякүләм яман шеш авырулары турындагы соңгы мәгълүматлар буенча, Кытайда якынча 4,57 миллион яңа яман шеш очрагы теркәлгән, шуларның күбесе ашказаны яман шеше.якынча 480,000 очрак, яки 10,8%, беренче өчлеккә керә.Ашказаны яман шеше этник төркем һәм төбәк ягыннан ачык аермалар күрсәтә. Көнчыгыш Азия төбәге ашказаны яман шеше өчен югары куркынычлы зона булып тора, Кытай, Япония һәм Көньяк Корея дөнья күләмендәге гомуми очракларның якынча 70% ын тәшкил итә. Бу генетик бирешүчәнлек, грильдә һәм маринадланган ризыклар куллану һәм төбәктә тәмәке тартуның югары дәрәҗәсе кебек факторлар белән бәйле. Кытайның материк өлешендә ашказаны яман шеше тозлы диеталы яр буе төбәкләрендә, шулай ук Янцзы елгасының урта һәм түбән агымнарында һәм чагыштырмача ярлы районнарда киң таралган.
Яшь буенча, ашказаны яман шешенең уртача башлануы 55-60 яшь арасында. Соңгы дистә ел эчендә Кытайда ашказаны яман шешенең таралу күрсәткече чагыштырмача тотрыклы булып калды, бераз арту белән. Шулай да, яшьләр арасында авыру күрсәткече тизрәк арта, ил буенча уртача күрсәткечтән артып китә. Моннан тыш, бу очраклар еш кына диффуз типтагы ашказаны яман шеше дип диагноз куела, бу дәвалауда кыенлыклар тудыра.
2. Ашказаны яман шешендә яман шеш алды җәрәхәтләре бармы? Төп симптомнар нинди?
Ашказаны полиплары, хроник атрофик гастрит һәм калдык ашказаны ашказаны яман шеше өчен югары куркыныч факторлары булып тора.Ашказаны яман шешенең үсеше күп факторлы, күп дәрәҗәле һәм күп баскычлы процесс.Ашказаны яман шешенең башлангыч стадияләрендә,пациентлар еш кына ачык симптомнар күрсәтмиләр, яисә алар корсакның өске өлешендә җиңелчә уңайсызлык кына кичерергә мөмкин,атипик булмаган өске корсак авыртуы, аппетит югалу, шешенү, кекерү, һәм кайбер очракларда кара нәҗес яки канлы косу. Симптомнар көчәя барганда,ашказаны яман шешенең урта һәм алга киткән стадияләрен күрсәтәпациентларда аңлашылмый торган авырлык кимүе, анемия,гипоальбуминемия (кандагы аксым дәрәҗәсе түбән булу)шешенү,корсакның даими авыртуы, кан кусу, һәмкара урындыклар, башкалар арасында.
3. Ашказаны яман шеше өчен югары куркынычлы кешеләрне ничек иртә ачыкларга мөмкин?
Гаиләдә шеш тарихы: Әгәр ике яки өч буын туганнарда ашкайнату системасы шешләре яки башка шешләр очраклары булса, ашказаны яман шеше үсеш ихтималы югарырак. Тәкъдим ителгән ысул - яман шеш белән авыручы гаилә әгъзасының иң яшь яшеннән ким дигәндә 10-15 ел алдан профессиональ шеш скринингын үтү. Ашказаны яман шеше өчен, табиб киңәше буенча, өч елга бер тапкыр гастроскопия тикшерүе үткәрелергә тиеш. Мәсәлән, яман шеш белән авыручы гаилә әгъзасының иң яшь яше 55 яшь булса, беренче гастроскопия тикшерүе 40 яшьтә үткәрелергә тиеш.
Озак вакыт тәмәке тарту, алкоголь куллану, кайнар, маринадланган һәм грильдә кыздырылган ризыкларны ярату, шулай ук тозлы ризыкларны күп куллану тарихы булган кешеләргә бу зарарлы гадәтләрдән тиз арада баш тартырга кирәк, чөнки алар ашказанына зур зыян китерергә мөмкин.
Ашказаны җәрәхәте, хроник гастрит һәм башка ашказаны авырулары булган пациентлар авыруның көчәюен булдырмас өчен актив рәвештә дәваланырга һәм хастаханәдә даими тикшерүләр үтәргә тиеш.
4. Хроник гастрит һәм ашказаны җәрәхәтләре ашказаны яман шешенә китерергә мөмкинме?
Кайбер ашказаны авырулары ашказаны яман шеше өчен югары куркыныч факторлары булып тора һәм аларны җитди кабул итәргә кирәк. Ләкин ашказаны авырулары булу һәрвакыт ашказаны яман шеше барлыкка килә дигәнне аңлатмый. Ашказаны җәрәхәтләре яман шеш үсеш куркынычы арту белән бәйле. Озак вакытлы һәм авыр хроник гастрит, бигрәк тә атрофия, эчәк метаплазиясе яки атипик гиперплазия билгеләре булса, игътибарлы күзәтү таләп итә. Сәламәт булмаган гадәтләрдән, мәсәлән, шунда ук баш тарту мөһим.туктау тәмәке тарту, алкоголь куллануны чикләү, кыздырылган һәм тозлы ризыклардан баш тартуМоннан тыш, конкрет хәлне бәяләү һәм гастроскопия яки дарулар кебек тәкъдимнәрне карау өчен ел саен ашказаны-эчәк белгеченә даими рәвештә тикшерүләр үткәрергә киңәш ителә.
5. Helicobacter pylori һәм ашказаны яман шеше арасында бәйләнеш бармы?
Helicobacter pylori - ашказанында еш очрый торган бактерия, һәм ул ашказаны яман шешенең билгеле бер төре белән бәйле. Әгәр дә кешедә Helicobacter pylori тесты уңай нәтиҗә бирсә һәм шулай ук хроник гастрит яки ашказаны җәрәхәте кебек хроник ашказаны авырулары булса, аның ашказаны яман шеше үсеш куркынычы арта. Мондый очракларда вакытында медицина ярдәме алу бик мөһим. Дәвалану алучы кешедән тыш, гаилә әгъзалары да скрининг узарга һәм кирәк булса, синхрон дәвалану турында уйларга тиеш.
6. Гастроскопиягә караганда җиңелрәк авыртулы альтернатива бармы?
Чыннан да, авыртуны баса торган чаралар күрмичә гастроскопия ясау уңайсыз булырга мөмкин.Шулай да, ашказаны яман шешен башлангыч стадиядә ачыклауга килгәндә, хәзерге вакытта гастроскопия иң нәтиҗәле ысул булып тора.Башка диагностик ысуллар ашказаны яман шешен башлангыч стадиядә ачыкламаска мөмкин, бу исә уңышлы дәвалау мөмкинлегенә зур йогынты ясый.
Гастроскопиянең өстенлеге шунда ки, ул табибларга ашказанын турыдан-туры күз алдына китерергә мөмкинлек бирә, чөнки ул аша нечкә, сыгылмалы трубка кертеп һәм кечкенә камера сыман зонд кулланып. Бу аларга ашказанын ачык күрергә һәм бернинди дә сизелмәгән үзгәрешләрне күрмәскә мөмкинлек бирә. Ашказаны яман шешенең башлангыч билгеләре бик сизелми, кулыбыздагы кечкенә тап кебек, без аны күрмәскә мөмкин, ләкин ашказаны тышчасы төсендә кечкенә үзгәрешләр булырга мөмкин. Компьютер томографиясе һәм контраст матдәләр ашказаны тукымасының кайбер зуррак аномалияләрен ачыклый алса да, алар мондый сизелмәгән үзгәрешләрне күрмәскә мөмкин. Шуңа күрә, гастроскопия ясатырга тәкъдим ителгән кешеләр өчен икеләнмәскә кирәк.
7. Ашказаны яман шешен диагностикалау өчен алтын стандарт нәрсә?
Гастроскопия һәм патологик биопсия ашказаны яман шешен диагностикалау өчен алтын стандарт булып тора. Бу сыйфатлы диагноз куярга мөмкинлек бирә, аннары стадияләргә бүленә. Хирургия, нур терапиясе, химиотерапия һәм ярдәмчел ярдәм - ашказаны яман шешен дәвалауның төп ысуллары. Хирургия - иртә стадиядәге ашказаны яман шешен дәвалауның төп ысулы, һәм күп дисциплинар комплекслы дәвалау хәзерге вакытта ашказаны яман шешен дәвалауның иң алдынгы ысулы дип санала. Пациентның физик хәленә, авыруның үсешен һәм башка факторларны исәпкә алып, күп дисциплинарлы белгечләр командасы пациент өчен шәхси дәвалау планын бергәләп эшли, бу аеруча катлаулы авырулары булган пациентлар өчен кирәк. Әгәр пациентның стадиясе һәм диагнозы ачык булса, дәвалау ашказаны яман шешен дәвалау өчен тиешле күрсәтмәләр буенча башкарылырга мөмкин.
8. Ашказаны яман шеше өчен медицина ярдәмен фәнни яктан ничек алырга кирәк?
Даими булмаган дәвалау шеш күзәнәкләренең үсешен стимуллаштырырга һәм аннан соңгы дәвалауның катлаулылыгын арттырырга мөмкин. Ашказаны яман шеше белән авыручылар өчен башлангыч диагноз һәм дәвалау бик мөһим, шуңа күрә махсуслаштырылган онкология бүлегеннән медицина ярдәме алу мөһим. Җентекле тикшерүдән соң, табиб пациентның хәлен бәяли һәм дәвалау буенча тәкъдимнәр бирә, аннары карар кабул иткәнче, пациент һәм аның гаилә әгъзалары белән фикер алышырга кирәк. Күп пациентлар борчыла һәм бүген тиз арада диагноз куярга, ә иртәгә операция ясарга тели. Алар тикшерүләр яки хастаханә койкасы өчен чиратта тора алмыйлар. Ләкин, тиз арада дәвалану алу өчен, махсуслаштырылган булмаган һәм эксперт булмаган хастаханәләргә даими булмаган дәвалану өчен бару авыруны соңрак дәвалау өчен куркыныч тудырырга мөмкин.
Ашказаны рагы ачыкланганда, ул, гадәттә, билгеле бер вакыт дәвамында була. Тишелү, кан китү яки тыгылу кебек җитди өзлегүләр булмаса, кичекмәстән операцияне кичектерү шеш үсешен тизләтер дип борчылырга кирәкми. Чынлыкта, табибларга пациентның хәлен тулысынча аңлау, аларның физик түземлеген бәяләү һәм шешнең үзенчәлекләрен анализлау өчен җитәрлек вакыт бирү дәвалау нәтиҗәләрен яхшырту өчен бик мөһим.
9. "Пациентларның өчтән бере үлемнән курка" дигән сүзләргә ничек карарга кирәк?
Бу сүзләр артык арттырып әйтелгән. Чынлыкта, яман шеш без уйлаганча куркыныч түгел. Күп кеше яман шеш белән яши һәм канәгатьлек китерә торган тормыш алып бара. Яман шеш диагнозы куелганнан соң, фикер йөртү рәвешен үзгәртү һәм оптимистик пациентлар белән уңай аралашу мөһим. Ашказаны яман шешен дәвалаудан соң савыгу этабында булган кешеләргә гаилә әгъзалары һәм хезмәттәшләре аларны көчсез затлар кебек кабул итәргә тиеш түгел, бу аларга бернәрсә дә эшләргә мөмкинлек бирми. Бу алым пациентларда үзләренең кыйммәтләре танылмый кебек хис тудырырга мөмкин.
Ашказаны яман шешен дәвалау дәрәҗәсе
Кытайда ашказаны яман шешеннән дәвалану күрсәткече якынча 30% тәшкил итә, бу башка яман шеш төрләре белән чагыштырганда бик түбән түгел. Ашказаны яман шешенең башлангыч стадиясендә дәвалану күрсәткече, гадәттә, 80% тан 90% ка кадәр. II стадиядә ул, гадәттә, 70% тан 80% ка кадәр. Ләкин III стадиягә, ягъни алга киткән стадиягә, дәвалану күрсәткече якынча 30% ка кадәр төшә, ә IV стадиядә ул 10% тан да кимрәк.
Урнашу ягыннан, дисталь ашказаны рагы проксималь ашказаны рагы белән чагыштырганда югарырак дәвалану күрсәткече белән аерылып тора. Дисталь ашказаны рагы пилоруска якынрак урнашкан яман шешне аңлата, ә проксималь ашказаны рагы кардиягә яки ашказаны тәненә якынрак урнашкан яман шешне аңлата. Сигнал боҗрасы күзәнәкле карциноманы ачыклау авыррак һәм ул метастазларга бирешә, шуңа күрә дәвалану күрсәткече түбәнрәк.
Шуңа күрә, үз организмындагы теләсә нинди үзгәрешләргә игътибар итү, даими медицина тикшерүләре үтү һәм ашказаны-эчәк юлында даими авырту сизелгән очракта тиз арада медицина ярдәменә мөрәҗәгать итү бик мөһим. Кирәк булса, гастроскопия ясалырга тиеш. Элек эндоскопик дәвалану үткән пациентлар шулай ук ашказаны-эчәк белгеченә даими рәвештә күзәтү үткәрергә һәм вакытлыча гастроскопия тикшерүләре өчен медицина киңәшләрен үтәргә тиеш.
Бастырып чыгару вакыты: 2023 елның 10 августы