CAR-T (Химерик антиген рецепторы Т-күзәнәге) нәрсә ул?
Башта, әйдәгез, кешенең иммун системасына күз салыйк.
Иммун системасы организмны саклау өчен бергә эшли торган күзәнәкләр, тукыма һәм органнар челтәреннән тора. Катнашкан мөһим күзәнәкләрнең берсе - лейкоцитлар дип тә атала торган ак кан күзәнәкләре, алар ике төп төрдә була, алар авыру китереп чыгаручы организмнарны яки матдәләрне эзләп табу һәм юк итү өчен берләшәләр.
Лейкоцитларның ике төп төре:
Ø фагоцитлар, һөҗүм итүче организмнарны чәйнәп бетерүче күзәнәкләр
Ø лимфоцитлар, организмга элеккеге һөҗүмчеләрне истә калдырырга һәм танырга мөмкинлек бирүче һәм организмга аларны юк итәргә ярдәм итүче күзәнәкләр
Фагоцитлар дип саналган берничә төрле күзәнәк бар. Иң еш очрый торган төре - нейтрофил, ул нигездә бактерияләр белән көрәшә. Әгәр табиблар бактериаль инфекция турында борчылсалар, алар пациентта инфекция аркасында нейтрофиллар саны артканмы-юкмы икәнен тикшерү өчен кан анализы ясарга мөмкин. Башка төр фагоцитларның үз функцияләре бар, алар организмның билгеле бер төрдәге һөҗүмгә тиешле җавап бирүен тәэмин итә.
Ике төрле лимфоцитлар - В лимфоцитлары һәм Т лимфоцитлары. Лимфоцитлар сөяк миендә барлыкка килә башлый һәм я анда калып В күзәнәкләренә әйләнә, яисә тимус бизенә китә, анда алар Т күзәнәкләренә әйләнә. В лимфоцитлары һәм Т лимфоцитларының аерым функцияләре бар: В лимфоцитлары тәннең хәрби разведка системасы кебек, алар үз максатларын эзли һәм аларга саклану чараларын җибәрә. Т күзәнәкләре солдатлар кебек, разведка системасы билгеләгән һөҗүмчеләрне юк итәләр.
Иммун системасы организмны саклау өчен бергә эшли торган күзәнәкләр, тукыма һәм органнар челтәреннән тора. Катнашкан мөһим күзәнәкләрнең берсе - лейкоцитлар дип тә атала торган ак кан күзәнәкләре, алар ике төп төрдә була, алар авыру китереп чыгаручы организмнарны яки матдәләрне эзләп табу һәм юк итү өчен берләшәләр.
Лейкоцитларның ике төп төре:
Ø фагоцитлар, һөҗүм итүче организмнарны чәйнәп бетерүче күзәнәкләр
Ø лимфоцитлар, организмга элеккеге һөҗүмчеләрне истә калдырырга һәм танырга мөмкинлек бирүче һәм организмга аларны юк итәргә ярдәм итүче күзәнәкләр
Фагоцитлар дип саналган берничә төрле күзәнәк бар. Иң еш очрый торган төре - нейтрофил, ул нигездә бактерияләр белән көрәшә. Әгәр табиблар бактериаль инфекция турында борчылсалар, алар пациентта инфекция аркасында нейтрофиллар саны артканмы-юкмы икәнен тикшерү өчен кан анализы ясарга мөмкин. Башка төр фагоцитларның үз функцияләре бар, алар организмның билгеле бер төрдәге һөҗүмгә тиешле җавап бирүен тәэмин итә.
Ике төрле лимфоцитлар - В лимфоцитлары һәм Т лимфоцитлары. Лимфоцитлар сөяк миендә барлыкка килә башлый һәм я анда калып В күзәнәкләренә әйләнә, яисә тимус бизенә китә, анда алар Т күзәнәкләренә әйләнә. В лимфоцитлары һәм Т лимфоцитларының аерым функцияләре бар: В лимфоцитлары тәннең хәрби разведка системасы кебек, алар үз максатларын эзли һәм аларга саклану чараларын җибәрә. Т күзәнәкләре солдатлар кебек, разведка системасы билгеләгән һөҗүмчеләрне юк итәләр.
Химерик антиген рецепторы (CAR) Т-күзәнәк технологиясе: ул аспиратив күзәнәк иммунотерапиясенең (ACI) бер төре. Пациентның Т-күзәнәкләре генетик реконструкция технологиясе аша CAR экспрессияли, бу эффектор Т-күзәнәкләрен гадәти иммун күзәнәкләренә караганда күбрәк максатчан, үлемгә китерә торган һәм тотрыклы итә, һәм шешнең локаль иммуносупрессив микротирәлеген җиңә һәм хуҗаның иммун толерантлыгын боза ала. Бу - иммун күзәнәкләренең шешкә каршы махсус терапиясе.
CART принцибы - пациентның үз иммун Т күзәнәкләренең "гадәти версиясен" алып, ген инженериясен дәвам итү, шешкә хас зур антиперсональ корал "химерик антиген рецепторы (CAR)" максатлары өчен in vitro җыю, аннары үзгәртелгән Т күзәнәкләрен пациентның тәненә кире кертү. Яңа үзгәртелгән күзәнәк рецепторлары радар системасын урнаштыру кебек булачак, ул Т күзәнәкләренә яман шеш күзәнәкләрен табарга һәм юк итәргә ярдәм итәчәк.
BPIH'та CART'ның өстенлеге
Күзәнәк эчендәге сигнал домены структурасындагы аермалар аркасында, CAR дүрт буын үсеш алды. Без иң соңгы буын CART кулланабыз.
1стбуын: Бер генә күзәнәк эчендәге сигнал компоненты бар иде һәм шешне тоткарлау эффекты начар иде.
2ndбуын: Беренче буын нигезендә бергә стимуллаштыручы молекула өстәлде, һәм Т күзәнәкләренең шешләрне үтерү сәләте яхшырды.
3rdбуын: CARның икенче буынына нигезләнеп, Т күзәнәкләренең шеш пролиферациясен тоткарлау һәм апоптозны стимуллаштыру сәләте сизелерлек яхшырды.
4thгенерация: CAR-T күзәнәкләре, CAR максатлы антигенны таныганнан соң, интерлейкин-12 индукцияләү өчен, NFAT транскрипция факторын активлаштыру юлы белән шеш күзәнәкләре популяциясен чистартуда катнаша ала.
Дәвалау процедурасы
1) Лейкоцитларны аеру: Пациентның Т-күзәнәкләре периферик каннан аерып алына;
2) Т-күзәнәкләрне активлаштыру: Т-күзәнәкләрне активлаштыру өчен антитәнчекләр белән капланган магнит бүрәнкәләре (ясалма дендрит күзәнәкләре) кулланыла;
Трансфекция: Т күзәнәкләре CARны in vitro шартларында экспрессияләү өчен генетик яктан үзгәртелә.
3) Күчәйтү: Генетик яктан модификацияләнгән Т күзәнәкләре in vitro шартларында көчәйтелә.
4) Химиотерапия: Т-клеткаларны реинфузияләү алдыннан пациентка химиотерапия алдан үткәрелә;
5) Кабат инфузия: Генетик яктан модификацияләнгән Т-күзәнәкләр пациентка кире инфузия ясый.
Өстенлекләре:
1)CAR Т күзәнәкләре югары дәрәҗәдә максатчан һәм антиген спецификасы булган шеш күзәнәкләрен нәтиҗәлерәк үтерә ала.
2)CAR-T күзәнәк терапиясе азрак вакыт таләп итә. CAR T Т күзәнәкләрен үстерү өчен иң кыска вакытны таләп итә, чөнки бер үк дәвалау эффекты астында азрак күзәнәк таләп итә. Vitro культура циклын 2 атнага кадәр кыскартырга мөмкин, бу көтү вакытын шактый киметте.
3)CAR пептид антигеннарын гына түгел, ә шикәр һәм липид антигеннарын да таный ала, шеш антигеннарының максатлы диапазонын киңәйтә. CAR T терапиясе шулай ук шеш күзәнәкләренең аксым антигеннары белән генә чикләнми. CAR T антигеннарны күп үлчәмнәрдә ачыклау өчен шеш күзәнәкләренең шикәр һәм липид аксым булмаган антигеннарын куллана ала.
4)CAR-T билгеле бер киң спектрлы кабатланучанлыкка ия. Кайбер урыннар берничә шеш күзәнәкләрендә, мәсәлән, EGFRда экспрессияләнгәнлектән, бу антиген өчен CAR гены төзелгәннән соң киң кулланылырга мөмкин.
5)CAR Т күзәнәкләре иммун хәтер функциясенә ия һәм организмда озак вакыт яши ала. Бу шешнең кабатлануын булдырмау өчен зур клиник әһәмияткә ия.